Geldscheppen tot in eeuwigheid/eerlijkheid

Als ik zeg : geldscheppen en het eerste wat bij je opkomt is Dagobert Duck al scheppend in zijn geldpakhuis..lees dan door ! Toen ik voor het eerst kennis nam van het woord geldscheppen prikkelde dit ook mijn fantasie. Het was in de Economie les op de middelbare school. Banken konden zogezegd geld scheppen, geld creëren uit het niets ! Dit leek mij persoonlijk ook wel wat, maar toch wel een apart gegeven.

Geldscheppen is mogelijk doordat wij een een zogenaamd fiduciair geldsysteem hebben. Dat wil zeggen dat de waarde van ons geld niet meer gebaseerd op fysiek goud of ander edelmetaal, maar puur op vertrouwen.

Geld is dus een gemeenschappelijke afspraak.

En omdat het een afspraak is kunnen dus zoveel of weinig van maken als we willen. Dat ruime geldcreatie handig kan zijn voor een economie is voor een ieder te ondervinden bij een potje monopoly. Geef in een beetje saai potje iedere speler een x bedrag. (verruim het geld in omloop) Niemand is in verhouding echt veel rijker geworden, maar de monopoly-economie krijgt wel een impuls : kopen, bouwen etc. Geldscheppen zorgt, gelijk olie in een motor, voor smering en aandrijving van de economie. Maar wat zijn de regel en gevaren van dit systeem ?

Banken zijn van oorsprong de enige instellingen die geld mogen scheppen. Dit doen ze door meer geld uit te lenen dan ze feitelijk uit hebben staan. De gedachte is dat er een redelijke verhouding moet zijn tussen uitgeleend geld (leners) en het gestalde geld (rekeninghouders) zodat in geval van bankroet de rekeninghouders in elk geval een deel hun geld terug kunnen krijgen. Deze verhouding geeft dus aan hoeveel geld gecreëerd kan worden in verhouding tot de uitstaande gelden. Wat zou die verhouding zijn ? 3:1 5:1 ?

Bereid u maar voor op een schok. Deze verhouding is 33:1 ! Als u dus 1.000 euro op uw rekening stort mag de bank een kleine 30.000 euro uitlenen ! Mind you.. deze verhouding is de nieuwe verhouding. Na de bankencrisis (nou ja na..) is in het Basel 3 akkoord besloten om tot een hogere limiet. (van 50:1 naar 33:1) Snapt u nu waarom banken zo happig waren om iedereen hypotheken te verkopen ? De oorzaak van de crisis wordt snel inzichtelijker ! Banken verdienen aan geld/schuld creatie en gaan daar erg ver in. Maar er is meer..

Stel nu eens dat ik geld leen bij bank A en het uitzet bij bank B. Dan kan Bank B dit bedrag weer 30x uitlenen. U voelt m al.. Geldscheppen tot in het oneindige. Maar gelijk een foute infomercial.. er is meer !

Wat dacht u van beleggen met geleend geld ? Speculeren met pensioengeld ? Marktmanipulatie ? Door het vrijgeven van alle regels op de financiële markten is er een waar financieel wild westen ontstaan. Ooit gehoord van Shorts ?? (nee geen kledingstuk), Longs of derivaten ? Deze hersenspinsels maken het mogelijk om te speculeren op waardeveranderingen. Kapitaalkrachtige partijen kunnen zo gokken , ik bedoel speculeren, of nee manipuleren ?!  Het spel van het grote geld, monetarisme genaamd, heeft er voor gezorgd dat het tegenwoordig om geld draait in plaats van om reële goederen. Zo kan de prijs van olie of voedsel bijvoorbeeld enorm opgestuwd worden door monetaire speculaties.

Hoe meer kapitaal je verzamelt, hoe zekerder je kan zijn van de uitkomst van een (financiële) markt. Door financiële constructies vergaren partijen enorme kapitaalkracht tot manipulatie en zo tot winsten. Marx draait zich gniffelend om in zijn graf.. “ich habe es gewusst”

Alle financiële “producten”, hoe ingewikkeld ook, gaan uiteindelijk om geldcreatie. Op basis van een reële waarde, bv onroerend goed of grondstoffen of een garantstelling van een grote partij wordt geleend, gecreëerd.  De ingewikkeldheid van de constructies is als het ware een afleiding van het feit dat de “concrete basis” helemaal niet concreet is. Huizen worden bv meerdere keren als onderpand gebruikt, of de waarde van de huizen overdreven. Garanties van een bank of verzekeringsbedrijf stellen uiteindelijk niks voor als hun vermogen of waarde op drijfzand gebaseerd is.

Eigenlijk kunnen we spreken van grootschalige financiële fraude ! 

Een bekend voorbeeld van extreme speculatie is het verhaal van Nick Leeson en de Barings bank 1995. Zijn speculaties van 1.6 miljard zorgden voor ondergang van de bank. Zijn verhaal is te zien in de film Rogue Trader (1999)  met Ewan mcGregor.

Eigenlijk bevinden we ons in een gelijke positie als Leeson. Met speculaties en schulden is een overvloed aan geld gecreëerd. Een enorme geld bubbel. Dit gaat goed als we de bubbel blijven opblazen. Net als iemand die alleen maar rondkomt door te blijven lenen.

In 2008 toen de financiële crisis losbarstte, hebben de overheden de ultieme zekerheid/onderpand ingezet om het tij te keren, namelijk ons. Waren bij de banken de rekeninghouders het onderpand, op nationaal niveau is het ons verdienvermogen. Onze toekomstige inkomsten worden dus al ingezet. Dat zal genoeg zijn toch ?

Helaas blijkt dat het financiële systeem zoals we dat hebben, niet houdbaar te zijn. De banken gebruiken het systeem nog steeds als een casino. Ongekende risico’s en geldgroei met dit maal ons als onderpand !

Vroeg of laat komt de vereffening, de ineenstorting, het besef dat alle bedragen op alle rekeningen niet zijn wat je denkt. De situatie is als een stoelendans. Er is een zeer beperkt aantal stoelen (onderpand) op vele mensen. Mensen denken nog steeds dat er genoeg plek is om te zitten. Maar dan stopt de muziek.. en wat blijkt, 1 op de 20 mensen kan maar zitten.

Wat dit concreet betekend is dat we waarschijnlijk enorme inflatie (geldontwaarding) gaan krijgen. Omdat er veel meer geld is dan waarmee we rekening hielden, worden de prijzen van goederen naar boven bijgesteld. In de recente geschiedenis zijn er vele voorbeelden van Hyper-inflatie. Een bekende anekdote is Duitsland 1929 waar je in een restaurant vooraf moest betalen omdat het anders een veelvoud zou kosten.

Ik voorzie ook een scenario waarin de overheid de banken bevriest. Net als bij de financiële crisis  in Argentinië (jaren 90), zou dit betekenen dat mensen niet over hun volledige vermogens kunnen beschikken. Om een totale instorting van het financiële systeem te voorkomen zou je dan per maand maar een x percentage van je geld mogen opnemen.

Ik schets een nogal zwart scenario, ik weet het. Ik troost me met de gedachte dat we uiteindelijk in een beter systeem, waar niet alles om geld draait, terecht komen. In elk geval moet de financiële sector ernstig op de schop. Minder vrijheden, geen gegok met spaargeld en belasting op financiële transacties !

Tenslotte, ter educatie ende vermaak, de oplossing volgens onze vrienden in Southpark : (klik plaatje)

Kredietcrisis in Southpark

Kredietcrisis in Southpark

Advertenties

8 gedachtes over “Geldscheppen tot in eeuwigheid/eerlijkheid

  1. Pingback: Economische links | Camiel Wijffels Blogt

  2. Dit klopt toch niet?
    Banken kunnen weliswaar (te) veel uitlenen maar de factor waarover gesproken wordt moet niet berekend worden over de spaargelden maar over het aanwezige eigen vermogen.
    Dus indien dit 100 is kon 3.000 worden uitgeleend.
    Dat is overigens nog veel teveel.

  3. Ik denk dat je gelijk hebt Peter. De reserve ratio”s gaan over het eigen vermogen van de bank. In de praktijk wordt echter nogal “handig” omgegaan met wat eigen vermogen is en wordt er met risico inschattingen gegoocheld. Het eigen vermogen bestaat volgens mij ook voor een gedeelte uit “zekere” inkomsten uit leningen en ook worden volgens mij de gestalde vermogens voor een deel mee geteld. (goodwill liquiditeits-basis ik verzin het ter plekke, ik zou bij een bank kunnen werken) De Banken worden nu overeind gehouden door trucks met lagere rentes en kapitaal injecties (die ook niet tot het eigen vermogen behoren.. maar dus wel helpen) Het gaat eigenlijk over allemaal over de boerenratio versus de ratio van de bank nerds. Gezond verstand versus ultieme regelomzeiling en oprekking.. eindigheid en eerlijkheid vs oneindigheid en verzinsels.

    • Haha, je goochelt inderdaad maar wat, maar ik zal het je uitleggen:
      Het garantievermogen van de bank bestaat uit het gestorte (aandelen) kapitaal + de winstreserves + de achtergestelde leningen.
      Daarnaast is het inderdaad zo dat de uitgeleende gelden en andere activa gewogen worden qua risico en daar zit waarschijnlijk nogal wat lucht in. De risico’s worden namelijk geschat (kan ook niet anders) en meestal te laag.
      De banken weten dat wel maar durven niet een groot verlies te nemen hierop terwijl dat eigenlijk wel zou moeten. Stel dat morgen een grote bank 10 miljard afboeking bekend maakt dan is dat een vertrouwensschok en dat proberen de banken te voorkomen. Ze zouden zo hun eigen graf graven.

      Hoe dan wel op te lossen:
      Mijn bescheiden mening is dat de overheid de obligatiehouders zou moeten verplichten hun leningen om te zetten in kapitaal. De positie van de bank wordt zo enorm versterkt en de obligatiehouders hoeven er niet perse op achteruit te gaan. Immers, de bank maakt een veel hogere winst doordat er veel minder rente betaald hoeft te worden en kan deze winst uitkeren aan de kapitaalverstrekkers.
      Maar een dergelijke oplossing tast wel de belangen aan van de huidige lening verstrekkers.
      Zouden wij het goed vinden dat bijvoorbeeld het ABP hun lening aan bijvoorbeeld de ING omzetten?? Daarom zal het onder dwang moeten anders duurt het veel te lang eer de balansen van de bank gezond zijn.
      Zoals Kees de Kort (bnr) zegt: zonder gezonde banken geen economisch herstel.
      Verliezen zullen genomen moeten worden.

  4. Ik goochelde wat om aan te geven dat het verzinnen van posten op de balans common practise is. De financiële sector is meester in het verzinnen van waarde en het wegcijferen van risico’s.

    Het grootste probleem is extreme geldcreatie. Geldcreatie leidt altijd tot inflatie, de vraag is alleen wanneer die inflatie zichtbaar wordt. De huizenbubbel was eigenlijk gewoon inflatie, alleen rekende iedereen zich rijk!

    Je kan eenvoudigweg geen waarde creëren uit het niets. Alles gaat om de verhouding gestald geld versus uitgeleend geld, want die geeft de waarde van 1 euro weer.

    Hoe ze het doen (derivaten, her- of overhypothekeren. opkloppen beurswaarde etc) is interessant om eens nader te aanschouwen, maar niet de crux van het/mijn verhaal.

    Ik denk dat je plan om obligatiehouders aandeelhouders te laten worden (met een hoger risico van dien) zeer snel werkelijkheid zal worden. Er zal zelfs een greep worden gedaan in het kapitaal van de rekeninghouders zoals in Cyprus is mijn verwachting. Als de derivaten ontploffen (ze zijn niks waard) zijn de gaten in de balansen slechts door ons op te vullen.

    In een krimpende economie kunnen de banken NOOIT meer nieuw reëel kapitaal aantrekken, het wordt eenvoudigweg niet gecreëerd door de economie. Al het geld van alle mensen STAAT al op de banken. (Centrale) banken kunnen geld scheppen en beloftes doen, maar dit gaat altijd ten koste van de waarde van de munteenheid, het is wederom geldcreatie.

    Het hele sommetjes gebeuren is belangrijk om te bepalen wie het verlies lijdt, maar het probleem zelf, de extreme geldhoeveelheid en de beperkte waarde van onze banktegoeden los je er niet mee op. Het leed is niet reeds geschiet, maar wel onafwendbaar geworden.

    (ik luister trouwens ook vaak naar Kees de Kort trouwens, die zegt tenminste waar het op staat)

    • Wat je zegt klopt niet helemaal.
      Het maakt namelijk nogal wat uit of iemand een bedrag op de bank zet als spaargeld of als lening aan de bank of dat iemand dat geld verstrekt als kapitaal. in het laatste geval vormt dit geld namelijk een buffer voor de bank. Gevolg is dat de bank veel solider wordt en dat het vertrouwen in de bank dus stijgt. Een bank kan dus ook in een krimpende economie kapitaal aantrekken als er maar kapitaalverstrekkers zijn die hun lening of spaargeld willen omzetten in risicodragend kapitaal.
      Dat er teveel geld in omloop is hetgeen de waarde drukt is juist. Maar de centrale banken moeten hiervoor waken en de geldhoeveelheid verminderen bij een oplopende inflatie.
      Dat zal nog niet meevallen want dat betekent een oplopende rente en dan komen er nog veel meer problemen.

  5. Peter, ik geloof dat we iets langs elkaar heen praten. Waar ik het over heb is niet de solvabiliteit,maar de waarde van geld. Banken kunnen individueel meer solide worden met de door jouw geschetste maatregelen. De bankensector in totaal reken ik echter af op of ik mijn geld behoud (in getallen) danwel of mijn geld zijn waarde behoud, Daar ligt de crux.

    Geld is een belofte een zekere hoeveel arbeid te verrichten. Een banktegoed is een belofte op die arbeid gerekend in een valuta. Als er uit het niets banktegoeden worden gevuld met enorme leningen kan je aanvoelen dat het een keer fout gaat.

    Het enige wat we nu doen is nog verdere beloftes aangaan voor een nog verdere toekomst en het verschuiving van beloftes van banken naar overheden (want
    die zijn geloofwaardiger: lees kredietwaardiger etc.) of de ene belofte vullen met de andere belofte.

    Ik beloof één ding.. de gevolgen zullen we allen voelen de komende decennia.

  6. Pingback: Economische Waarde | Ontwar & Ontwaar

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s