Onze maatschappij lijdt aan een Onpersoonlijkheidsstoornis

Als mensen een persoonlijkheidsstoornis hebben dan wil dat zeggen dat ze door hun persoonlijkheid niet in staat om een goed leven te lijden. Gestoorde elementen in hun persoonlijkheid staan in de weg van hun succes, hun relaties of hun welzijn. De maatschappij is dan wel geen persoon, maar het functioneert wel min of meer als een groot organisme. Maatschappelijke ontwikkelingen en gewoontes kunnen ook ongezond zijn en de ontwikkeling en welzijn van een samenleving beperken. Misschien lijdt onze maatschappij dus ook wel aan een persoonlijkheidsstoornis.. of wellicht een onpersoonlijkheidsstoornis ?

Wij westerlingen staan ons voor op een open en communicatieve samenleving, maar is dat wel zo ? Kruipen mensen niet steeds meer in hun schulp ? Hoe open zijn mensen voor contact ? Met koptelefoons op en achter onze schermpjes vermijden we ieder extern contact zo veel mogelijk. Wie begint er nog een praatje in het openbaar vervoer ? We zijn ons eigen eiland in een woelige oceaan. In een cocon verplaatsen we ons in een steeds drukkere wereld. We zijn eigenlijk gewoon bang. De wereld is te groot geworden, te onkenbaar.

Wie kent zijn buren nog ? Wie vraagt in het openbaar nog om hulp of spreken we nog wel eens iemand ergens op aan ? Mensen die roerloos op straat liggen worden vaker wel dan niet gewoon voorbijgelopen, kinderen die wezenloos alleen in een winkelcentrum dwalen niet aangesproken, zo blijkt uit onderzoek. Vroeger waren we van elkaar afhankelijk, nu kunnen we zogenaamd alles zelf. Met onze machines die ons werk uit handen nemen, met persoonlijk vermaak in een paar klikken of vegen en met kant-en-klaar voedsel kunnen we het prima alleen af. De kapitalistische keten voorziet in al onze behoeften, behalve misschien de belangrijkste behoefte ; de behoefte aan sociaal contact en sociale cohesie. Vereenzaming is een groot probleem in onze maatschappij en zorg voor onze naaste wordt niet meer gevoeld als plicht. Er is toch een zorgsysteem ? Maar is dat systeem niet verworden tot een bureaucratische machine zonder echte compassie ? Vroeger was er ook een zorgsysteem. Namelijk de letterlijke plicht voor je naasten. In lokaal georganiseerde buurtschappen of kluften was de zorg voor zieken en doden geregeld. Je zorgde voor je buren ! Een lokaal zorgsysteem.

Digitale samenleving : onpersoonlijk per definitie ?

Onze interactie spelen zich meer en meer of in de digitale wereld. Een bedankbriefje is een like, een verjaardagswens geen telefoontje, maar slechts een vlugge tekst op iemands profiel.

Computers vergeten je verjaardag nooit, maar of ze er ook echt aan denken ?

Zou het opvallen als mensen in je vriendenlijst worden vervangen door robots die af en toe je bericht liken ? De jeugd van tegenwoordig appt zich suf, maar hoe diepgaand is het contact ? Onderzoek heeft aangetoond dat jongeren van tegenwoordig huiverig zijn om écht te bellen, vooral met instanties en onbekenden. Dit soort communicatie is een stuk lastiger en minder controleerbaar dan tekstcommunicatie. Plooien in de communicatie gladstrijken met emoticons een stuk makkelijker dan met (persoonlijke) woorden. Gemak dient de mens of angst en ontwenning van persoonlijke communicatie ?

De robot economie

Onze producten worden bedacht door teams van mensen in bedrijfsmatige samenstelling en vaak gemaakt in fabrieken en door robots. Een bezield product is zeldzaam, inspiratie of handwerk van de vakman is nauwelijks te bespeuren. Keurig perfect gemodelleerde en afgemeten producten bereiken ons via gedigitaliseerde kanalen. Websites zijn ons portaal, geen verkoper komt er meer aan te pas, slechts afgemeten computer aanbevelingen en gekwantificeerde sterren en reviews van andere gebruikers. Echte oprechte gebruikers of fake accounts ? Wie zal het zeggen en met wie hebben we te maken ? Iemand ergens in de wereld vond dit koffiezetapparaat 4 sterren waard.. tja.

Onze economie draait op cijfers en vakjesdenken. Kopers zijn geen mensen, maar doelgroepen en demografische uitsneden van de markt. Producten worden vaak ontwikkeld voor winstmaximalisatie en niet om het beste product te maken.

Robotisering is tevens een grote kracht achter een onpersoonlijke economie. Zelfrijdende auto’s, bezorgrobots, geen mensen meer nodig in de fabrieken, zelf afrekende kassa’s. Zitten we hier echt op te wachten ? Is een praatje maken met de taxichauffeur of de caissière niet een wezenlijk onderdeel van maatschappelijke cohesie ? En wat is er mis met handwerk in een fabriek ?

De natuur als grondstoffenfabriek

Onze depersoonlijke visie uit zich ook in hoe we met de natuur omgaan. De natuur wordt ingeperkt, ingekaderd leeggeroofd en overwonnen. Dieren zijn geen wezens met een eigen identiteit en persoonlijkheid, maar productiemiddelen. De oceaan wordt stelselmatig leeggevist, vaak zonder veel rekening te houden met bijvangst of visstand. Natuur wordt geoogst zonder rekening te houden met ecosystemen en duurzaamheid. De natuur is een ding wat gebruikt kan worden en weggegooid kan worden als we het niet meer nodig hebben, geen levend systeem wat je moet leren kennen en waar je rekening mee moet houden.

Geldende regels

Geld is het ultieme onpersoonlijke middel. Onze huidige obsessie met geld is dan ook symptomatisch voor een maatschappij met een onpersoonlijkheidsstoornis. Of misschien is deze obsessie juist de oorzaak ?

Iemand die rijk is heeft niet op zijn voorhoofd staan wat hij gedaan heeft om die rijkdom te vergaren. Is het een briljante ingeving geweest, of is deze persoon eigenlijk een profiteur, een afzetter ? In vroegere economische systemen ging de economie meer over relaties tussen mensen. Mensen gunden elkaar iets, geven en nemen, alles via persoonlijk economisch verkeer. Een buurtslager komt niet weg met het verkopen van paardenvlees voor rundvlees en je gunde de bakker wat meer handel als hij was getroffen door een brand of ander onheil. Doordat we een onpersoonlijk economisch systeem hebben bestaan die relaties niet of nauwelijks meer. Geld is geld en van wie of wat je koopt en wat het eigenlijk is, blijft in het ongewis.

Onpersoonlijke kunst

Kunst en muziek was vroeger veel meer een persoonlijke aangelegenheid. Van een schilderij bestaat maar één enkel exemplaar en muziek en toneelvoorstellingen werden in kleine kring vertoond. Met de technische middelen (geluidsversterking, opnameapparatuur)  wordt het publiek groter en  groter en zo ook de afstand van de kunstenaar tot zijn publiek. Kunst als inspiratie werd meer en meer ingewisseld voor vermaak en tot product gemaakt naarmate het publiek groeide. De kunstenaars gingen zich meer en meer schikken naar het publiek in plaats van hun persoonlijkheid leidend te laten zijn. Echte kunstenaars nemen risico’s, geven hun ziel bloot. Om echt geraakt te worden moet het publiek ook open zijn, investeren, door mindere dingen heen kijken. Geen perfect ogende acteur of actrice, geen digitaal strakgetrokken stemgeluid, maar emotie, imperfectie en authenticiteit ! Echte kunst is persoonlijk, het leeft !

 

 Conclusie..

En zo staan we er dus voor. Bang voor onze medemens, wonend in appartementen, ons in leven houdend door middel van een onpersoonlijk economisch systeem dat en passant ook nog eens de aarde uitput en schade toebrengt.

Ik weet niet of er psychosociologen  bestaan, maar wat als een samenleving door deze onpersoonlijkheids-tendens dreigt te ontsporen ? Is onze huidige individualistische samenleving niet eerder een vloek dan een zegen ? Dreigt ze niet van los zand uit elkaar te vallen ? En hoe nu verder ?

Allereerst zullen we ons moeten realiseren dat we afhankelijk zijn van elkaar. Elk product dat we gebruiken is een keten van natuur en mensen. Willen we die mensen kennen, willen we met ze communiceren of willen we ze niet kennen ? Als we een samenleving willen dan moeten we ze kennen ! Geen uitbuiting van mensen in China, geen onduidelijke bron van grondstoffen ! Transparantie is een deel van de oplossing. Maar willen we iets kennen dan moet de menselijke maat ook weer terug komen. Als de wereld te groot en te onkenbaar aanvoelt zullen mensen zich terugtrekken en ook meer egoïstisch gedrag ten toon spreiden. Egoïsme staat diametraal tegenover sociale cohesie. In een échte samenleving denken mensen niet grotendeels vanuit zichzelf, maar zien ze hoe de handeling van de één de ander beïnvloedt en hoe samenwerking gunstig kan zijn voor iedereen.

Om meer relaties aan te gaan met anderen is het van belang om te schakelen van Globaal naar lokaal. Waarom moet ons voedsel of product uit verre streken komen ? Een te lange keten is onpersoonlijk en oncontroleerbaar. Een fractie goedkoper produceren in Azië of gewoon lokaal produceren, inclusief lokale werkgelegenheid ? Of waarom überhaupt in een fabriek, kunnen producten niet beter op maat door een vakman in je buurt gemaakt worden ? Ik zie de volgende toekomst voor me :

Globalisme is uit, Lokaal is in. Geld is uit, ruilhandel (of lokale valuta) is in. Generieke producten zijn uit, producten op maat in. Publieksgeorienteerde kunst is uit, echte kunst is in. In elk lokaal café spelen bandjes, in buurthuizen worden exposities gehouden van lokale kunstenaars. Niet enkele kunstenaars en muzikanten met miljoenen fans, maar tienduizenden kunstenaars en muzikanten met honderden fans. Lokale winkels en bedrijfjes schieten als paddenstoelen uit de grond. Geen ketens en franchises, maar persoonlijke vakmensen met een eigen visie. Samenwerking met de natuur wordt regel, uitbuiting een uitzondering. Mensen gebruiken sociale media niet alleen uit gemakzucht, maar gaan ook nieuwe structuren aan zoals bijvoorbeeld een lokale Whatsapp- of Facebookgroep en organiseren lokale evenementen. Mensen leren hun buren weer kennen en zorgen voor elkaar in moeilijke tijden. De buurtagent komt terug, de buurtboerderij komt en kleinschaligere zorg en onderwijs doen weer hun intreden.

Zo krijgen we een maatschappij waarin de sociale cohesie groeit en raken we verlost van onze collectieve onpersoonlijkheidsstoornis ! Toegegeven, de wereld zal nooit meer zo klein worden als voorheen, sommige aspecten van het globalisme zijn blijvend en ook nuttig. Maar net als een puber die de wijde wereld intrekt en dan op een gegeven moment verdwaalt, zal een reis terug naar huis, naar de roots de boel weer in perspectief brengen. 1000 vrienden op Facebook is leuk, maar 1 vriend om de hoek soms veel nuttiger. Een oprecht compliment en een menselijke ontmoeting beter dan 100 likes. Eten speciaal gemaakt voor jou door iemand anders, beter dan uniforme fabrieksmaaltijden. (meestal dan ;-))

Uiteindelijk zullen we weer begrijpen dat afhankelijk geen zwakte is, maar juist kracht. Dat persoonlijke ontwikkeling niet los staat van maatschappelijke ontwikkeling.

Tot slot een leuk filmpje van een overheidscampagne over aardige mensen (en bange) mensen.. herkenbaar ?

 

Geplaatst in Economie, Filosofie, Gezondheid, Internet, Muziek en Kunst, Psychologie, Sociologie | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Een Muzikant voor de Eeuwigheid

Heden (22 augustus 2016) is Toots Thielemans overleden. De Belgische jazz-grootheid werd 94 jaar en laat een rijk repertoire achter. In vele films werd de sfeer echt gezet door zijn magnifieke toon en spel. (Midnight Cowboy, Turks Fruit, de serie Baantjer) Hij speelde zij aan zij met de groten der aarde.

Nu sterven er de laatste tijd veel muziekiconen. David Bowie, Prince om een paar grootheden te noemen. Maar Toots, of Jean zoals zijn ouders hem noemden, is een bijzondere onder de bijzonderen. Met een carrière van meer dan 60 jaar is hij een uitzondering. Vele bekende artiesten sterven jong, de gemiddelde levensduur van een popster is vaak kort. Het zijn vaak mensen die op jonge leeftijd een enorme expressie hebben en zich dan door drugs en drank vernietigen of gewoonweg opraken en uitdoven. Het zijn bloemen die zich openen in pracht en praal, alles in die ene groeispurt, en dan sterven. Vele bekende popartiesten haalden de 28 jaar niet, een fenomeen dat de club van 27 wordt genoemd. Grootheden als Jim Morrison, Jimi Hendrix, Kurt Cobain en recentelijk Amy Winehouse stierven op hun 27e.

Hoe bijzonder is het dan als je als artiest eigenlijk pas echt begint op je 30e en tot je na je 90e jaar het publiek weet te beroeren. Uiteraard is Jazz geen popmuziek, al was jazz vroeger uitermate hip(jaren 30-50) en eigenlijk de popmuziek van die jaren.

In de naoorlogse cultuur zijn wij eigenlijk obsessief bezig met de jeugd, alles moet hip zijn, vers en nieuw. Artiesten zijn ook steeds jonger en jonger geworden. DJ’s van 19 reizen tegenwoordig de wereld over. Maar waarom zou je zoiets rijks als muziek alleen aan de jeugd overlaten ? Hoeveel hebben zij meegemaakt, hoe doorleeft zijn ze, welke verhalen kunnen zijn ons nu vertellen ?  De expressie van de jeugd is boeiend, levendig, maar vaak ook oppervlakkig en egocentrisch. Een goede wijn is een wat oudere en rijpere wijn.

In onderstaande interview met Toots, verteld hij niet alleen over zijn ontmoetingen en innige muzikale klik met de groten in de muziek, maar hij verteld ook over hoe hij zo goed is geworden. Studeer, studeer, studeer en luister naar je voorbeelden, leer van de groten. Hoe gemakkelijk gaat de jeugd tegenwoordig voorbij aan deze les. Met wat elektronica is er snel resultaat en wil men oogsten. Wat ik ook hoor van deze man is dat je echt verliefd moet zijn op je instrument. De jeugd kan ook een voorbeeld nemen aan zijn bescheidenheid. Geen poeha en grootdoenerij, slechts muzikale virtuositeit. In zijn spel hoor je de voortgang van de tijd, de oorlog, de weemoed, de seizoenen. Geen jeugdige expressie, maar de rijkheid van het hele leven.

Bedankt voor de prachtige muziek en wijze les Toots !

 

Geplaatst in Muziek en Kunst, Populisme | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Eindejaarstoplijstjes

 

eindejaarstoplijstjesAls het jaar op zijn eind loopt waait er een vlaag van retrospectie over de natie. Met nostalgie willen we terugkijken naar het jaar wat bijna achter ons ligt. Een veelgebruikte vorm hierin is ; de eindejaarslijst. Om saaiheid en voorspelbaarheid tegen te gaan volgen hier alvast enkele suggesties :

Economie

  • Graaier top2000 (met veel nieuwe binnenkomers uit de semipublieke sector)
  • Smeerpijp van het jaar (meest vervuilende bedrijf, ecocidist van het jaar)
  • onuitsprekelijkste (slechtsbekkende) bedrijfsnaam of product van het jaar
  • Schommelbeurs van het jaar (welke effectenbeurs wordt de volatiliteitsindex-lijstaanvoerder)
  • Bedrijfstak met de beste lobbyisten (bouw,  banklobby of toch de luchtvaart??)
  • Helpdesk met de langste wachttijd
  • Helpdesk met de irritantste wachttune
  • Top 40 Financiële instellingen met de grootste miljardenboetes

Wereldpolitiek

  • Grootste oorlogsprofiteur van 2015
  • Bommenwerper van het jaar (Land dat de meeste kilo’s explosieven afwierp)
  • Meest gedemoniseerde leider (zal Poetin wederom winnen ?)
  • Terreurgroep met de meeste Twitterberichten
  • Best uitgeklede wereldleider (welke wereldleider kwam in zijn hemd te staan)
  • Meest uitgesproken partner van een wereldleider (n.b. Mark Rutte doet om meerdere redenen niet mee aan deze lijst)

Nederlandse politiek

  • Politieke flater top 2000
  • Meest geldverslindende overheidsproject (zit de overheid op het foute spoor??)
  • Meest nietszeggende politieke antwoord (blabla cup)
  • Politicus met de foutste coup(e)
  • Politicus die het vaakst dode mensen feliciteert op Facebook
  • Politicus die de kamer het slechts geïnformeerd heeft (en er mee is weggekomen)
  • Voorbijprater van het jaar (meester lekker tijdens embargo’s of lekker van staatsgeheimen)
  • Meest betrokken politicus ̶t̶o̶p̶1̶0̶0̶ ̶t̶o̶p̶1̶0̶   Top5
  • Politicus met een belangenverstrengeling die er te DIK boven op ligt
  • Bezuiniging die het meeste kost in plaats van oplevert

Geografie

  • Plaats met grootste huizenprijzenstijging (Amsterdam op kop door opkopen rijke Chinezen en Russen ?)
  • Plaats met de slechtste 3/4g dekking
  • Opgeslokte plaats van het jaar (Grootste slachtoffer van de Urbanisatie-tsunami)
  • Onverstaanbaarste dialect van 2015 (Limburgs en Zeeuws  strijden waarschijnlijk om de koppositie)
  • Slechtste plaats om een asielzoekerscentrum te openen (Den Ham,  Papekop of toch gewoon Purmerend ?)
  • Meest incontinente continent (leegloop van een continent. Afrika.. of  misschien wel Europa ?!?)

Weer

  • Zweetleeddag 2015 (warmste en benauwdste dag)
  • Meest verzopen dag van het jaar
  • Langste Elfstedentochtrayonhoofdenmeeting van het jaar
  • Hardste wind van een weerman (in decibel en beaufort)
  • Meest nutteloos gebleken weeralarm
  • Ruitenkrabdrama 2015

Techniek

  • Update van het jaar
  • Grootste omweg van een navigatiesysteem
  • Privacy schender van het jaar (Ronald Plasterk zie big brother awards van Bits of Freedom)
  • Foto met de meeste megapixels
  • Computerspel waarbij de meeste controllers gesneuveld zijn
  • Bug van het jaar
  • Killer-autoautovan het jaar (de zelfrijdende auto met de meeste dodelijke slachtoffers)
  • Dronefimpje van 2015
  • Overgooi telefoon van het jaar (telefoon die tegen een stootje kan)

Astronomie en ruimtevaart

  • Historische foto (verste ruimtefoto van b.v. de oerknal)
  • Gemiste komeet van het jaar
  • Zonsverduistering van het jaar (ik gok 20 maart)
  • Meest communicatieve (en ontvoerende) buitenaards ras van het jaar (grijzen met grote ogen winnen meestal)
  • Populairste ster en planeet (De zon en aarde voor het triljoenste jaar ?)

Media

  • Minst bekeken tv uitzending van de publieke omroep
  • Top 100 slechts geïnformeerde journalisten van het jaar
  • Minst verhelderende interview van het jaar
  • Verhakkeling van het jaar (ook wel de Philip Freriks trofee)
  • Populairste #hashtag van het jaar
  • Plastic Pop Photoshop Awards voor minst natuurlijke retouchering
  • Top 100 meest ijdele, zelfingenomen tv persoonlijkheden
  • Grappigste moslim(a) op tv
  • Dodelijkste selfie
  • Tranentrekker van het jaar (zigeunerjongen met traan prijs 2015)

Sport

  • Wedstrijd met meeste gele- en rode kaarten
  • Grootste dopingsport van het jaar (Atletiek stijgt, Wielrennen daalt ?)
  • Meest besproken sportblessure
  • Beste Finishfoto van het jaar
  • Wereldkampioen gelddrukken
  • Wereldkampioen armpjesdrukken
  • Wereldkampioen boompje opzetten (zwammer van het jaar, gaat vaak naar een politicus of sport commentator)

Muziek en Kunsten

  • Minst lijkende moderne schilderij of beeld van het jaar
  • Kut op Dirk Architectuur Award (voor grootste stijlbreuk met omgeving)
  • Duurste schilderij van het jaar
  • Grootste kunstroof van het jaar
  • Best verdienende dode artiest (Elvis of Michael Jackson of toch…?)
  • Meest geflopte comeback van het jaar
  • Amuzikaalste popsong van het jaar

Religie

  • Paus van het jaar (popie jopie van het jaar)
  • Langst gewacht op aankomst spiritueel leider van het jaar (mindfulness in de praktijk)
  • Engel van het jaar
  • Bengel van het jaar
  • Religie met sterkste aanwas ((n)ietsisme ?)
  • Religieuze feest met de lekkerste hapjes (Ramadan of wordt het toch kerst ?)

 

Toplijst competitie

U kunt stemmen welk van de bovenstaande lijstjes uw favoriet is. Stuur uw keuze voor 31 december naar : stopeindejaarslijstjesmanie@gemail.com

Geplaatst in Humore, Internet, Media, Populisme | Tags: , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

De Race naar 0

race-final

Marktdenken domineert en penetreert elk facet van onze samenleving. Als een religie heeft het ons inmiddels in de tang. Economische regels worden wetten en wetten worden doorgevoerd tot de ultieme conclusie. Een maatschappij die niet meer streeft naar het hogere, maar afstevent op het absolute nulpunt.

Ik hoor je denken, is dit niet al te zwart gedacht ? Zo’n vaart zal het toch wel niet lopen ? Nou lijkt marktdenken aan de oppervlakte een prima systeem. Vraag en Aanbod als determinanten voor een natuurlijke ordening.

Maar wanneer is de concept een goede afspiegeling van de werkelijkheid ?  Wanneer is een markt zuiver en effectief ? Net zoals het zuivere christendom, zuivere wielersport of zuivere communicatie niet bestaan, bestaat een zuivere marktwerking ook maar zelden. Het is een concept, theoretisch. De praktijk is anders, zeker in een complexe wereld die nauwelijks te overzien is.  Tel daarbij op dat we spreken van Kapitalisme, de accumulatie van kapitaal. Ga eens monopolie spelen (de vrije markt) en geeft één speler aan het begin een enorme smak geld. Hoe eerlijk is dat ? De speler heeft veel meer kans om te winnen ook al is zijn speltechniek inferieur aan dat van de andere spelers. De geachte natuurlijke ordening van vraag en aanbod wordt door kapitaal al gelijk onderuit gehaald. De spelers in een markt zijn nooit gelijk bij het begin. Denk ook aan een fysieke marktplein. Is elke plek wel gelijkwaardig en wie bepaalt jouw plek ? Moet je vriendjes zijn met degene die de marktplekken toewijst ?

En wat weet je van het leven van de Kiloknaller kip ? Waar komen de onderdelen van je iPhone vandaan en door wie en onder welke omstandigheden worden deze in elkaar gezet ? Maakt reclame en marketing de keuze duidelijker of juist niet ? Wat zijn de onzichtbare uitkomsten van de keuzes die je maakt ? Hoe milieubelastend zijn producten ? Het idee dat vraag en aanbod transparant zijn is een makkelijk door te prikken fabel !

De winnaars in het kapitalisme zijn lang niet altijd de bedrijven met de beste ideeën en de beste producten. Soms zijn het de bedrijven die het hardst liegen of het spel het vuilst spelen. Goede ideeën spelen zeker een rol, maar hoeveel goede ideeën zijn niet ondergesneeuwd door de macht van het kapitaal ?

Hoe groter de partijen, hoe groter de belangen, hoe minder vernieuwing  en hoe lastiger het is voor nieuwe partijen om de markt te betreden.  Het is een systeem dat wanneer doorgevoerd tot de ultieme conclusie het tegenovergestelde bereikt van wat de theorie beoogt.

keuzevrijheid

Consumenten worden geacht macht te bezitten, maar als er slechts gekozen kan worden tussen 1 of 2 partijen, hoeveel keuze is er dan ? En geeft de markt niet vaak een overdaad aan keuzes die ogenschijnlijk verschillen, maar in de basis gelijk zijn ? Zit ik echt te wachten op keuze uit 40 soorten chips of tandpasta en zijn die keuzes wel zo verschillend ? Neem de zorgverzekeraars.. dat zijn er zo’n 30, maar als je even verder kijkt eigenlijk maar 4. (moederbedrijven) En hoe wezenlijk verschillen ze nu echt ? Een veelvoud aan opties betekend niet automatisch een veelvoud aan reële keuze. En kan een markt ook niet bevangen zijn, gedomineerd zijn, door een bepaalde manier van denken ? Een status quo, waarin alle partijen zich kunnen vinden ? Hoeveel kans heeft een vernieuwende zorgverzekering, een schonere auto ? Hoeveel tegenwerking hebben elektrische automobielfabrikanten wel niet moeten overwinnen en zijn ze niet pas gaan groeien door milieumaatregelen (marktregulatie) van overheden ?

Monopolies

Wie heeft niet te maken met partijen als Ziggo, Apple of Microsoft. Als je eenmaal gekozen hebt zit je zo’n beetje vast en is je ondergeschikte positie een feit. Tariefverhogingen, vastzitten aan bepaalde hardware, verandering van reglementen, hoeveel heb je nog te zeggen ?

En kijk naar Google, een moloch. Het heeft eigenhandig de internet zoekmarkt, de online advertentiemarkt en de helft van de smartphonemarkt in handen en straks rijden alle auto’s wellicht op Google software ? Als je de markt globaal maakt, blijven er dan uiteindelijk misschien maar een paar grote bedrijven over ? En dienen die grote bedrijven ons, of slechts een handjevol ultrarijken ?

Wetgeving om de markt te reguleren

In het verleden zijn er in Nederland diverse wetten in het leven geroepen om Monopolies en machtsposities (Kartels, prijsafspraken) e.d. te voorkomen. Ook arbeidsrechten en milieuwetgeving droegen zorg voor een eerlijker en nuttiger Kapitalistisch systeem. Door de globalisering werd de wereld echter één markt. Bedrijfsgrootte katapulteerde en het machtsevenwicht tussen bedrijven en overheid sloeg door in richting van de bedrijven.  In deze nieuwe realiteit kozen politici ervoor om de regels van de nieuwe economische orde te volgen. In het nieuw speelveld van deregulatie verkozen ook onze politici om wetgeving te temperen of minder strikt te zijn in de uitvoering.  Er werden belastingdeals gesloten met bedrijven en het vestigingsklimaat werd zo gunstig mogelijk gemaakt. Landen begonnen elkaar te beconcurreren .. niet meer op basis van capaciteiten maar in gebrek in wetgeving ! De natiestaat werd van samenleving omgevormd tot bedrijf en..

De race tot het ongebreidelde Kapitalisme was geboren !

Laisser-faire economie werd de norm in het nieuwe economische systeem genaamd : NeoliberalismeDe opvatting dat marktvrijheid voor de ultieme vooruitgang zou zorgen,werd leidend. Voorstanders in de school van Ayn Rand zien in het ongebreidelde Kapitalisme en een terugtredende overheid een roeping, Ik zie in het ultieme marktdenken veel elementen terug van het fascisme.

Fascisme omdat het ageert aan de ultieme vrijheid van een dier, het animalistische om slechts voor jezelf te leven en het liefst groots en meeslepend. Het bestaan van grote ondemocratische multinationals, die hun macht ontlenen aan hun vermeende maatschappelijke nut en belang (to big to fail, werkgelegenheid etc) lijkt veel op de rol van de natiestaat onder het nationaal socialisme. Met de vrije markt ideologie beteugelen we niet het wilde paard van het egoïsme voor ons aller belang, maar zijn we er aan overgeleverd.

Natuurlijk is de roep om vrijheid een gerechtvaardigde, maar ongebreidelde vrijheid, economische of persoonlijk is een even groot gevaar voor de mensheid dan welke extremistische ideologieën dan ook. Het is het failliet van de menselijke maat en de onderwerping aan een alomvattende ideologie, zelfs als die ideologie vrijheid in de naam heeft.

De Race naar 0

De race naar 0 is de race tot het zo snel mogelijk en zo volledig mogelijk volgen van die economische vrije markt ideologie. Want als jij het niet doet, doet een ander het en ben je verloren. Het is een wapenwedloop als in de koude oorlog. Bedrijven zoeken landen met lage lonen, lage belastingen en weinig milieumaatregelen. Ze spelen het spel harder en harder, want het is survival of the fittest. Overheden op hun beurt faciliteren bedrijven door het afbouwen van sociale vangnetten en het versoepelen van allerlei regels. Veiligheid voor de Groningers ?? We kunnen het ons niet veroorloven. De internationale concurrentiestrijd is hevig en noopt tot vrije doorgang van de multinationals, want dat is in ons aller belang. In een laatste all-in poging om de wereldeconomie vlot te trekken moet bijna alles wijken en wordt het panacee van de globale vrijhandel overal ingezet. De vrije markt economie wordt niet meer gezien als ideologie, of mening, maar als een voldongen feit.

 

Sociaal Democraten geven zich over en Liberalen kraaien de victorie.

 

Enkele voorbeelden van de Race naar 0

  • De winning van grondstoffen in een razend tempo totdat deze op zijn en opgebruikt zijn
  • Lage lonen cultuur : arbeidskrachten voor praktisch niks.. verder trekken wanneer de lonen stijgen. Een systeem dat als een springhakenplaag het arbeidspotentie leeg eet en dan verder trekt.
  • Automatisering : het vervangen van mensen door robots, of intelligente systemen. In de komende jaren zouden heel veel arbeidsplaatsen (tientallen procenten) vervangen kunnen worden. (denk aan digitale assistenten, (be)zorg robots, zelfrijdende auto’s)
  • Marges naar 0, supermarktenoorlogen, kleine boeren die niet kunnen blijven bestaan, lege winkelstraten omdat mensen goedkoop via internet kopen. BOL.com /Amazon effect. De middenstand verdwijnt.
  • Voorraden van bedrijven gaan naar 0. Voorraden kosten geld en door automatisering kan vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. Dit heeft veel voordelen (meer keuzes), maar geen voorraad is alles op bestelling. Als er ergens een spaak in het wiel komt in de keten, valt de hele keten uit. In geval van calamiteiten (natuurrampen, uitval stroom) is er geen voorraad, geen backup. Te ver doorgevoerde efficiëntie is in geval van nood vaak dodelijk. (vergelijk het met vet op je lichaam, je moet het meezeulen, maar het is verdomd handig als er voedselschaarste is)
  • Meer en meer gebruik van gevaarlijke technieken als deep drilling, schaligas, kernernergie en genetische manipulatie. Risico’s worden niet meegewogen in de prijs, slechts de beoogde kosten en opbrengsten.
  • Valsspel liegen over de specificaties (Volkswagen schandaal) of producten maken met namaak ingrediënten die de kwaliteit negatief beïnvloeden, maar wel hetzelfde lijken. Als ik het niet doet doet iemand anders het..
  • Belastingen naar 0,  multinationals zijn vaste klant in belastingparadijzen. Er wordt volop geconcurreerd door landen met belastingvoordeeltjes voor bedrijven.
  • Handelsverdragen als TTIP en CETA reduceren de democratie naar 0, bedrijven hebben het voor het zeggen.
  • Rente naar 0, geldcreatie als machtsmiddel voor de status quo. Rente is eigenlijk rendement op kapitaal, als die 0 is, is het Kapitalisme failliet.
  • Korte termijndenken aandeelhouders, jaarplannen planningshorizon naar 0
  • Beurshandel door algoritmes die tienduizenden transacties (koop/verkoop) doen per seconde. Was een investering vroeger iets voor jaren of zelfs decennia, nu is het dus slechts milliseconden.
  • Aantal bedrijven naar 1.. hebben we straks Google op alles staan ? Digitaal gezien is dat voor sommige van ons al zo. Machtsconcentraties zijn makkelijk en gedeeltelijk efficiënt, maar diversiteit en inefficiëntie zijn zo slecht nog niet. Ideeën vloeien in een omgeving met diversiteit. Meerdere wegen naar Rome is wel zo veilig en handig, maar daar kom je pas achter als die ene  super snelweg naar Rome vast komt te staan.
  • Mensvisie of wereldvisie naar 0. Als Rutte gevraagd wordt naar visie dan wijst hij slechts naar de vermeende realiteit van de vrije markt. De mens als Homo economicus is de visie, een beeld van een mens die niet bestaat in een wereld die kapot gaat aan economisch denken.

Race naar 0 is een race naar de bodem. Een race naar de ultieme conclusie.  Maar ook naar de oorsprong, zoals het nulpunt ook wel genoemd wordt. Als men alles heeft geprobeerd in de bestaande denkwijze en het vertrouwen in dit systeem daalt richting nul (hopelijk voordat het systeem echt in elkaar stort) dan pas wil men een nieuw systeem overwegen. Een nieuw Paradigma dat wel beantwoord aan de problemen van deze tijd.

Dit, geachte lezer, is de basis van de huidige economische en politieke (en misschien zelfs existentiële) crisis. 

Is Kapitalisme dan een slecht idee ? Heeft Kapitalisme niet gewerkt ? Het heeft zeker gewerkt, maar in een tijd van complexiteit, schaarste, van globalisering en tanende macht van overheden, in een tijd van gevaarlijke technieken en globale problemen als vervuiling en klimaatverandering, is het systeem op weg zichzelf buitenspel te zetten. Een vrije markt werkt in een systeem waar ruimte is, waar een level-playing-field is (waarin de slagingskansen van de deelnemers in aanvang gelijk zijn) en niet in onze technologische wereld met machtsblokken, patenten en schaarste.

De ultieme conclusie van het neoliberale vrije markt Kapitalisme is zoals de Amerikanen zo mooi zeggen : “null and void” Nutteloos, leidend tot niets en waardeloos. Game over,  het spel is uit : tijd voor een nieuw spel, met andere spelregels.

Vragen .. geen vragen.. en dan nu maar een ideeën rondje doen ?!

Geplaatst in Economie, Filosofie, Geloof, Paradigma, Politiek & Bestuur, Toekomst | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen